Η ελληνική επαρχία έχει χάσει τα τελευταία χρόνια πολλές από τις υποδομές που κάποτε θεωρούνταν αυτονόητες.
Σχολεία έκλεισαν, ταχυδρομικά καταστήματα έπαψαν να λειτουργούν, υπηρεσίες συγκεντρώθηκαν στα μεγαλύτερα αστικά κέντρα και τα τραπεζικά καταστήματα μειώθηκαν δραστικά. Για τους κατοίκους των απομακρυσμένων χωριών της Ηπείρου, κάθε τέτοια απώλεια σημαίνει ένα ακόμη δρομολόγιο προς την πόλη.
Τώρα στο επίκεντρο βρίσκεται και η πρόσβαση στα μετρητά.
Και το ερώτημα που ανοίγει είναι αν, σε μια περιοχή όπως η Ήπειρος, όπου δεκάδες χωριά απέχουν αρκετά χιλιόμετρα από το πλησιέστερο τραπεζικό κατάστημα ή ΑΤΜ, ο κάτοικος θα μπορεί στο μέλλον να κάνει ανάληψη χρημάτων από το παντοπωλείο ή το καφενείο του χωριού.
Η συζήτηση δεν είναι θεωρητική. Έχει ήδη τεθεί στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου, ύστερα από ερώτηση του βουλευτή Ιωαννίνων του ΠΑΣΟΚ Γιάννη Τσίμαρη, και η απάντηση της γενικής γραμματέως Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, Θεώνης Αλαμπάση, περιγράφει μια νέα δυνατότητα που συνδέεται με την ευρωπαϊκή αναθεώρηση του πλαισίου για τις υπηρεσίες πληρωμών.
Η απάντηση δημοσιεύτηκε προ ημερών από το Epiruspost και ήδη έχει κάνει τον γύρο της Ελλάδας. Έδωσε το έναυσμα για πλήθος δημοσιευμάτων και για εκατοντάδες σχόλια καθώς είναι αποκαλυπτική όσων σχεδιάζονται.
Ανάληψη μετρητών από το κατάστημα της γειτονιάς!!
Η πρόβλεψη αφορά τη δυνατότητα παροχής υπηρεσιών ανάληψης μετρητών από εμπόρους λιανικής μέσω των φυσικών τους καταστημάτων, ακόμη και όταν ο πελάτης δεν έχει προηγουμένως πραγματοποιήσει αγορά.
Με απλά λόγια, ένας κάτοικος ενός χωριού που δεν διαθέτει ΑΤΜ θα μπορούσε, εφόσον το κατάστημα συμμετέχει στην υπηρεσία, να χρησιμοποιήσει την κάρτα του στο POS και να λάβει μετρητά από το ταμείο.
Η λογική πίσω από την ευρωπαϊκή ρύθμιση είναι να διευρυνθούν τα σημεία πρόσβασης σε μετρητά, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η παρουσία τραπεζών και ΑΤΜ είναι περιορισμένη. Η δυνατότητα αυτή έχει προβλεφθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο ως συμπληρωματικός τρόπος πρόσβασης στα μετρητά.
Ένας παντοπώλης, ένας φούρναρης ή ένας ιδιοκτήτης μικρού καταστήματος θα χρειάζεται να διαθέτει επαρκή ρευστότητα για να εξυπηρετήσει έναν κάτοικο που θέλει να κάνει ανάληψη.
Η απάντηση της κυβέρνησης είναι ότι η υπηρεσία θα παρέχεται σε προαιρετική βάση. Δηλαδή ο επαγγελματίας δεν υποχρεώνεται να μετατραπεί σε σημείο ανάληψης μετρητών.
Αυτό, ωστόσο, αφήνει ανοιχτό ένα πρακτικό ζήτημα.
Τι γίνεται όταν το ταμείο του καταστήματος δεν έχει αρκετά μετρητά;
Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε περιοχές όπου οι κάτοικοι χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο κάρτες και ηλεκτρονικές πληρωμές. Όσο λιγότερα μετρητά κυκλοφορούν στην τοπική αγορά, τόσο δυσκολότερο γίνεται για μια μικρή επιχείρηση να λειτουργεί παράλληλα ως σημείο διάθεσης φυσικού χρήματος.
Και αυτό είναι ίσως το πιο παράδοξο σημείο της υπόθεσης: ο μικρός επαγγελματίας καλείται, εφόσον επιλέξει να συμμετέχει, να εξυπηρετεί μια ανάγκη που μέχρι σήμερα καλυπτόταν από το τραπεζικό δίκτυο.
Τα 50 ευρώ και τι πραγματικά προβλέπει η ευρωπαϊκή πρόταση
Ένα ακόμη στοιχείο που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον αφορά το ύψος της ανάληψης.
Όπως αναφέρει η Εφημερίδα των Συντακτών, σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχει προβλεφθεί ανώτατο όριο 50 ευρώ ανά ανάληψη χωρίς αγορά, στο πλαίσιο της συγκεκριμένης δυνατότητας. Η ίδια η ευρωπαϊκή τεκμηρίωση αναφέρεται ρητά στην ανάγκη αποσαφήνισης του καθεστώτος για τις αναλήψεις από καταστήματα λιανικής χωρίς αγορά και άνω των 50 ευρώ.
Αυτό σημαίνει ότι η υπηρεσία δεν σχεδιάζεται ως πλήρης αντικατάσταση ενός ΑΤΜ.
Και αυτό είναι κρίσιμο.
Ένας συνταξιούχος που θέλει να κάνει ανάληψη ολόκληρης της σύνταξής του δεν θα μπορεί να αντιμετωπίζει το παντοπωλείο του χωριού σαν ένα κανονικό ΑΤΜ. Η δυνατότητα αφορά μικρότερες αναλήψεις και λειτουργεί συμπληρωματικά.
Για την Ήπειρο το ζήτημα είναι διαφορετικό
Η συζήτηση αποκτά άλλη διάσταση όταν μεταφέρεται στα χωριά της Ηπείρου.
Σε αρκετές ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές, το κλείσιμο μιας τραπεζικής δομής δεν σημαίνει απλώς ότι ο πελάτης θα χρειαστεί να περπατήσει λίγα τετράγωνα περισσότερο.
Σημαίνει αυτοκίνητο, καύσιμα, χρόνο και πολλές φορές μετακίνηση δεκάδων χιλιομέτρων.
Για έναν ηλικιωμένο κάτοικο ενός χωριού η πρόσβαση στο πλησιέστερο ΑΤΜ μπορεί να απαιτεί ολόκληρη μετακίνηση.
Εκεί η παρουσία ενός μικρού καταστήματος που θα μπορεί να διαθέτει μετρητά αποκτά πραγματική αξία.
Αλλά ταυτόχρονα δεν μπορεί να αποτελεί τη μόνιμη απάντηση στην υποχώρηση των τραπεζικών υποδομών.
Γιατί άλλο είναι να υπάρχει ένα παντοπωλείο που προσφέρει προαιρετικά μια επιπλέον υπηρεσία στους κατοίκους και άλλο να θεωρηθεί ότι το παντοπωλείο μπορεί να υποκαταστήσει το ΑΤΜ και το τραπεζικό κατάστημα.
Το βάρος πέφτει στον μικρό επαγγελματία
Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη κοινωνική διάσταση του θέματος.
Ο μικρός επαγγελματίας της επαρχίας δεν είναι τράπεζα. Δεν διαθέτει χρηματαποστολή, θωρακισμένο χώρο φύλαξης μετρητών ή τις υποδομές ασφαλείας ενός τραπεζικού καταστήματος.
Αν επιλέξει να προσφέρει την υπηρεσία, θα πρέπει να διαχειρίζεται περισσότερα μετρητά και να αντιμετωπίζει έναν επιπλέον κίνδυνο ασφαλείας.
Το ερώτημα επομένως δεν είναι μόνο αν μπορεί να γίνει μια ανάληψη από ένα POS.
Το ερώτημα είναι ποιος αναλαμβάνει το κόστος, την ευθύνη και την ασφάλεια αυτής της νέας υπηρεσίας.
Και κυρίως, αν η συγκεκριμένη λύση θα λειτουργήσει ως συμπλήρωμα του τραπεζικού δικτύου ή θα χρησιμοποιηθεί τελικά ως άλλοθι για την περαιτέρω απομάκρυνση των τραπεζών από την περιφέρεια.
Η Ήπειρος δεν χρειάζεται άλλες «απουσίες»
Η πρόσβαση σε τραπεζικές υπηρεσίες δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα των χωριών της Ηπείρου. Είναι όμως ένα ακόμη κομμάτι ενός μεγαλύτερου παζλ.
Ένα χωριό χωρίς σχολείο έχει χάσει μια βασική υποδομή.
Ένα χωριό χωρίς ταχυδρομείο έχει χάσει μία ακόμη υπηρεσία.
Ένα χωριό χωρίς γιατρό ή τακτική πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας αντιμετωπίζει ένα πολύ σοβαρότερο πρόβλημα.
Και ένα χωριό χωρίς ΑΤΜ χάνει έναν ακόμη κρίκο σύνδεσης με την οικονομική ζωή.
Όταν όλα αυτά συμβαίνουν ταυτόχρονα, η ερήμωση δεν είναι απλώς δημογραφικό αποτέλεσμα. Γίνεται καίρια χτύπημα στην ύπαρξη της τοπικής κοινότητας.
Το ζητούμενο λοιπόν δεν είναι να αποφασιστεί αν ο καφετζής ή ο παντοπώλης θα μπορεί να δίνει 50 ευρώ σε έναν κάτοικο με τη χρήση του POS.
Αυτό μπορεί πράγματι να αποτελέσει μια χρήσιμη λύση εκεί όπου δεν υπάρχει άλλη δυνατότητα.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η ελληνική περιφέρεια θα εξακολουθήσει να διαθέτει τις βασικές υποδομές που χρειάζεται για να παραμείνει ζωντανή.
Γιατί ένα χωριό δεν ερημώνει όταν κλείνει μόνο ένα κατάστημα.
Ερημώνει όταν, λίγο λίγο, κλείνουν όλα όσα έκαναν τον κάτοικο να μπορεί να ζει εκεί.
Δείτε σχετικά
