Στο παλαιό Κοιμητήριο του Σουλίου, εκεί όπου αναπαύονται οι γενναίοι Σουλιώτες αγωνιστές, η ιστορία παραμένει ζωντανή.

Ανάμεσα στα μνημεία και στα ερείπια βρίσκεται και η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ένας τόπος ιδιαίτερης σημασίας για τους Σουλιώτες, που κάθε Δεκαπενταύγουστο τιμούσαν με ξεχωριστή ευλάβεια τη γιορτή της Παναγίας.

Σήμερα, το παλαιό Νεκροταφείο των Σουλιωτών αποκτά μια νέα θέση στον ευρωπαϊκό χάρτη της ιστορικής μνήμης.

Ο χώρος καθαρίστηκε και επιμελήθηκε από τους αρμόδιους φορείς και εντάχθηκε επίσημα στο ευρωπαϊκό δίκτυο κοιμητηρίων ιστορικής, αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής σημασίας, στα Σημαντικά Νεκροταφεία της Ευρώπης. Παράλληλα, αποτελεί πλέον μέρος της «Διαδρομής Ευρωπαϊκών Κοιμητηρίων» του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Η αναγνώριση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για το Σούλι. Δεν αφορά μόνο έναν χώρο ταφής, αλλά έναν τόπο άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιστορία των Σουλιωτών και τους αγώνες τους, έναν χώρο που διατηρεί ζωντανή τη μνήμη μιας ολόκληρης εποχής.

Ένα ακόμη βήμα για την Παναγία στο Σούλι

Σημαντική είναι και η προοπτική που ανοίγει για την εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Στο πλαίσιο της Ολοκληρωμένης Χωρικής Επένδυσης (ΟΧΕ) Σουλίου, πραγματοποιήθηκαν στο χώρο της Παναγίας και του Νεκροταφείου οι απαραίτητες εργασίες, ώστε να προχωρήσει στη συνέχεια η οριστική μελέτη αναστήλωσης του ναού.

Ο δρόμος μέχρι την ολοκλήρωση της αναστήλωσης είναι ακόμη μακρύς. Όμως, για τους ανθρώπους του Σουλίου, κάθε βήμα έχει ξεχωριστή αξία.

Γιατί το ζητούμενο δεν είναι απλώς να αποκατασταθούν κάποιοι πέτρινοι τοίχοι.

Είναι να ξαναζωντανέψει ένας τόπος που για τους Σουλιώτες υπήρξε κομμάτι της ζωής, της πίστης και της ιστορίας τους.

Να μπορέσει κάποια ημέρα η καμπάνα της Παναγίας να ηχήσει ξανά στο Σούλι.

Και τότε, έναν Δεκαπενταύγουστο, οι απόγονοι των Σουλιωτών να επιστρέψουν εκεί όπου βρίσκονται οι ρίζες τους και να γιορτάσουν την Παναγία, όπως έκαναν οι πρόγονοί τους.

Γιατί η επιστροφή στο Σούλι δεν είναι μόνο μια διαδρομή στον χώρο. Ή τον χρόνο.. Είναι ιστορία, μνήμη και τιμή!