Σφοδρή κριτική για τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται η παραχώρηση της Εγνατίας Οδού ασκεί ο Σύλλογος Εργαζομένων της «Εγνατία Οδός Α.Ε.», θέτοντας στο επίκεντρο τις αυξήσεις των διοδίων, τις κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στις σήραγγες και το κόστος των εργασιών που, όπως υποστηρίζει, μεταφέρεται στο Δημόσιο.

Οι εργαζόμενοι της κρατικής εταιρείας, η οποία διαχειρίστηκε την Εγνατία Οδό και τους κάθετους άξονες επί 30 χρόνια, υποστηρίζουν ότι η νέα πραγματικότητα μετά την έναρξη της παραχώρησης δημιουργεί σοβαρά ζητήματα τόσο για τους χρήστες του αυτοκινητόδρομου όσο και για τα δημόσια οικονομικά.

Στην πολυσέλιδη παρέμβασή τους χαρακτηρίζουν ιδιαίτερα προβληματικές τις αλλαγές που έγιναν στη σύμβαση παραχώρησης λίγο πριν από την κύρωσή της, με βασικό σημείο την επανεκκίνηση των διαδικασιών πιστοποίησης των σηράγγων.

Όπως αναφέρουν, ενώ η διαδικασία πιστοποίησης από το Δημόσιο βρισκόταν σε προχωρημένο στάδιο, με τις σχετικές εργασίες να έχουν ολοκληρωθεί κατά περίπου 90%, η τροποποίηση της σύμβασης ανέθεσε στον παραχωρησιούχο την εκ νέου πιστοποίηση όλων των σηράγγων.

Από τα 19 στα 52,20 ευρώ τα διόδια για όλη την Εγνατία

Ένα από τα βασικά ζητήματα που θέτουν οι εργαζόμενοι είναι το κόστος χρήσης του αυτοκινητόδρομου.

Με βάση τους υπολογισμούς που παραθέτουν, η συνολική χρέωση για ένα επιβατικό όχημα που διανύει και τα 657 χιλιόμετρα της Εγνατίας Οδού αυξάνεται σταδιακά και από 19,30 ευρώ το 2023 εκτιμάται ότι θα φτάσει στα 52,20 ευρώ από το 2028.

Για φορτηγά και λεωφορεία η αντίστοιχη χρέωση από 67,50 ευρώ το 2023 αναμένεται να ανέλθει στα 183,80 ευρώ.

Οι εργαζόμενοι υποστηρίζουν ότι συνολικά, από την υπογραφή της σύμβασης παραχώρησης μέχρι την πλήρη εφαρμογή των προβλεπόμενων αυξήσεων, η επιβάρυνση προσεγγίζει το 170%.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα για την Ήπειρο αποτελεί ο σταθμός διοδίων Τύριας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ανακοίνωσης, το κόστος για ένα επιβατικό όχημα ήταν 2,10 ευρώ πριν από την παραχώρηση, αυξήθηκε στα 2,70 ευρώ το 2024, στα 3,35 ευρώ από την έναρξη της παραχώρησης και προβλέπεται να φτάσει στα 5,45 ευρώ τον Ιανουάριο του 2028.

Από το 2028, μάλιστα, οι τιμές των διοδίων προβλέπεται να αναπροσαρμόζονται κάθε χρόνο με βάση τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, με έτος βάσης τον Σεπτέμβριο του 2019.

Νέα διόδια και μεγαλύτερο κόστος για τους οδηγούς

Στην ίδια παρέμβαση γίνεται ειδική αναφορά στον νέο σταθμό διοδίων στον Πλάτανο Ημαθίας.

Σύμφωνα με τους εργαζομένους, το κόστος για τα επιβατικά οχήματα θα διαμορφωθεί προσωρινά στα 1,75 ευρώ και από την 1η Ιανουαρίου 2028 θα αυξηθεί στα 2,85 ευρώ. Για φορτηγά και λεωφορεία η προβλεπόμενη τιμή το 2028 είναι 10,05 ευρώ.

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι με την έναρξη της παραχώρησης καταργήθηκαν τα εκπτωτικά προγράμματα για τους τακτικούς χρήστες και τους χρήστες e-pass.

Καταργήθηκαν επίσης οι δωρεάν διελεύσεις των ανέργων, ενώ για τους κατοίκους παραμεθόριων περιοχών της Ηπείρου και της Θράκης οι απαλλαγές διατηρούνται, σύμφωνα με την ανακοίνωση, έως το τέλος του 2027.

Το μεγάλο ζήτημα με τις σήραγγες

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνουν οι εργαζόμενοι στις κυκλοφοριακές ρυθμίσεις που εφαρμόζονται στις σήραγγες της Εγνατίας Οδού.

Όπως αναφέρουν, από τα τέλη του 2025 οι οδηγοί έρχονται αντιμέτωποι με διαδοχικές στενώσεις από δύο λωρίδες σε μία, ενώ υποστηρίζουν ότι οι ρυθμίσεις εφαρμόζονται χωρίς να εκτελούνται παράλληλα εργασίες στα σημεία αυτά.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, πριν από την έναρξη της παραχώρησης 19 σήραγγες ήταν ήδη πιστοποιημένες, ενώ άλλες 16 βρίσκονταν σε διαδικασία πιστοποίησης, με τις σχετικές εργασίες να είχαν ολοκληρωθεί κατά περίπου 90%.

Οι εργαζόμενοι θέτουν έτσι το ερώτημα γιατί αποφασίστηκε η επανεκκίνηση της διαδικασίας και η ανάθεση στον παραχωρησιούχο της εξαρχής πιστοποίησης των σηράγγων.

«Ποιος πληρώνει;» το βασικό ερώτημα

Στο επίκεντρο της παρέμβασης βρίσκεται τελικά το οικονομικό σκέλος.

Ο Σύλλογος Εργαζομένων υποστηρίζει ότι η τροποποίηση της σύμβασης δημιούργησε τη δυνατότητα αποζημίωσης του παραχωρησιούχου για εργασίες και μέτρα που συνδέονται με την πιστοποίηση και την αναβάθμιση των σηράγγων.

Όπως αναφέρει, η αρχική αποζημίωση είχε εκτιμηθεί σε 180 εκατ. ευρώ, ενώ στη συνέχεια εξασφαλίστηκαν επιπλέον 240 εκατ. ευρώ από τα αποθεματικά της «Εγνατία Οδός Α.Ε.». Οι εργαζόμενοι εκτιμούν παράλληλα ότι το συνολικό κόστος των προσωρινών μέτρων και της αδειοδότησης μπορεί να ξεπεράσει τα 340 εκατ. ευρώ.

Σε άλλο σημείο της ανακοίνωσης αναφέρουν ότι με την τροποποίηση της σύμβασης το Δημόσιο αναλαμβάνει πρόσθετες οικονομικές υποχρεώσεις, ενώ η βαριά συντήρηση και οι σχετικές επενδύσεις που προβλέπονταν αρχικά στη σύμβαση διαφοροποιούνται σημαντικά.

«Αύξηση διοδίων, αλλά και αύξηση εσόδων»

Οι εργαζόμενοι συνδέουν τις αυξήσεις των διοδίων με σημαντική άνοδο των εσόδων του παραχωρησιούχου.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση, τα έσοδα από τα διόδια για το 2026 υπολογίζονται περίπου στα 170 εκατ. ευρώ προ ΦΠΑ, ενώ για το 2028 εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τα 250 εκατ. ευρώ.

Οι ίδιοι συγκρίνουν τα ποσά αυτά με την περίοδο κατά την οποία η Εγνατία Οδός βρισκόταν υπό δημόσια διαχείριση. Τότε, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτουν, τα ετήσια έσοδα από τα διόδια έφταναν έως περίπου τα 90 εκατ. ευρώ, ενώ η χρέωση ανά χιλιόμετρο ήταν σημαντικά χαμηλότερη.

Το ερώτημα για την Ήπειρο

Για την Ήπειρο, η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Εγνατία αποτελεί τον βασικό οδικό άξονα που συνδέει την περιοχή με τη Βόρεια Ελλάδα, ενώ οι αυξήσεις των διοδίων επηρεάζουν καθημερινά κατοίκους, επαγγελματίες και μεταφορές.

Ιδιαίτερα κρίσιμο είναι και το ζήτημα των απαλλαγών για τους κατοίκους οι οποίες, σύμφωνα με την ανακοίνωση των εργαζομένων, διατηρούνται μέχρι το τέλος του 2027. Μετά το χρονικό αυτό όριο, το καθεστώς αναμένεται να αλλάξει, εφόσον δεν υπάρξει νέα ρύθμιση.

Η παρέμβαση των εργαζομένων ανοίγει έτσι μια ευρύτερη συζήτηση για το πραγματικό κόστος της παραχώρησης της Εγνατίας Οδού: πόσο θα πληρώνουν τελικά οι χρήστες, ποιες εργασίες θα χρηματοδοτήσει ο παραχωρησιούχος και ποιες θα επιβαρύνουν το Δημόσιο και, κυρίως, ποιο θα είναι το τελικό ισοζύγιο για τους πολίτες και τα δημόσια οικονομικά.

Πρόκειται για ζητήματα που αναμένεται να απασχολήσουν ακόμη περισσότερο τους χρήστες της Εγνατίας όσο προχωρά η νέα περίοδος λειτουργίας και πλησιάζουν οι επόμενες αυξήσεις των διοδίων.