Ο Αύγουστος, ο τελευταίος μήνας του καλοκαιριού, δεν είναι απλώς μια περίοδος διακοπών για την Ήπειρο. Είναι ο μήνας της μεγάλης επιστροφής. Είναι η αόρατη κλωστή που τραβάει τους απανταχού Ηπειρώτες πίσω στον τόπο τους, εκεί όπου οι μνήμες παραμένουν ολοζώντανες.

Έστω και για λίγες ημέρες, τα ορεινά και ημιορεινά χωριά, που τον υπόλοιπο χρόνο δίνουν μάχη με τη σιωπή και την ερήμωση, μεταμορφώνονται.

Τα παράθυρα στα σπίτια ανοίγουν, οι αυλές καθαρίζονται, τα καφενεία βγάζουν επιπλέον τραπέζια και οι πλατείες γεμίζουν από φωνές, παιδικά γέλια και αγκαλιές ανταμώματος.

Το αντάμωμα των ξενιτεμένων

Από τα μεγάλα αστικά κέντρα της Ελλάδας μέχρι τις πιο μακρινές γωνιές της υφηλίου, οι απόδημοι επιστρέφουν στις ιδιαίτερες πατρίδες τους.

Για τους μεγαλύτερους, ειδικά για όσους η ξενιτιά κράτησε μακριά από τον τόπο τους, η επιστροφή είναι προσκύνημα. Είναι η στιγμή να θυμηθούν τα παλιά, να σφίξουν το χέρι των συγχωριανών τους, να δείξουν στα παιδιά και τα εγγόνια τους τις ρίζες τους.

Για τους λιγοστούς μόνιμους κατοίκους –τους θεματοφύλακες των χωριών μας όλο το χειμώνα– αυτή η εικόνα είναι μια ανάσα ζωής. Οι εκκλησίες γεμίζουν ξανά, οι παιδικές χαρές αποκτούν ζωή και τα καφενεία γίνονται το επίκεντρο ατελείωτων συζητήσεων.

Τα πανηγύρια και το «Πάσχα του καλοκαιριού»

Σημείο αναφοράς αυτής της περιόδου είναι, φυσικά, τα ηπειρώτικα πανηγύρια. Σε προαύλια εκκλησιών, κάτω από τα αιωνόβια πλατάνια, σε μοναστήρια και γραφικές πλατείες, ο ήχος του κλαρίνου δίνει το σύνθημα.

Με αποκορύφωμα το Δεκαπενταύγουστο –το «Πάσχα του καλοκαιριού»– η Ήπειρος γιορτάζει. Ο χορός, η δημοτική μας παράδοση και η κατάνυξη γίνονται ένα. Στον κύκλο του χορού δεν υπάρχουν ξένοι.. Όλοι μια παρέα, ενώνοντας το παρελθόν με το μέλλον.

Ο Αύγουστος είναι ο αγαπημένος μήνας όλων, γιατί μας θυμίζει ποιοι είμαστε. Και μπορεί η επιστροφή να διαρκεί λίγο, όμως η ζεστασιά του ανταμώματος είναι αυτή που κρατάει τα χωριά μας ζωντανά στις καρδιές, μέχρι το επόμενο καλοκαίρι.

Μπορεί φέτος για πολλούς λόγους η επιστροφή μέχρι στιγμής να είναι μικρότερη όμως παραμένει ανάσα ζωής και ελπίδας..