Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται ο σχεδιασμός της Διαχειριστικής Αρχής της Περιφέρειας Ηπείρου για την ενεργοποίηση κρίσιμων προγραμμάτων και προσκλήσεων, με τον προϋπολογισμό των νέων δράσεων που βγαίνουν «στον αέρα» μέχρι το φθινόπωρο να αγγίζει δεκάδες εκατομμύρια ευρώ.
Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης της Επιτροπής Παρακολούθησης, ο Προϊσταμένος της Μονάδας Α’ της Διαχειριστικής Αρχής, Θανάσης Μανταλόβας, παρουσίασε τον οδικό χάρτη των προσκλήσεων.
Οι προσκλήσεις που έχουν εκδοθεί και όσες ακολουθούν άμεσα
Η αρχή γίνεται με τον Άξονα 1 και την ενίσχυση υποδομών της τεχνολογικής οικονομίας, μια πρόσκληση ύψους 3,9 εκατ. ευρώ που έχει ήδη εκδοθεί και παρουσιάζει δυνατότητα υπερδέσμευσης έως και τα 11 εκατ. ευρώ, με στόχο την προσέλκυση ερευνητικών ομάδων στην Ήπειρο.
Αμέσως μετά την Επιτροπή, εκδίδεται η πρόσκληση ύψους 12 εκατ. ευρώ για τη διαχείριση λυμάτων οικισμών Γ’ προτεραιότητας στο Καναλάκι, που αφορά το δίκτυο αποχέτευσης και τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας, έργο που θα υλοποιηθεί από την Περιφέρεια Ηπείρου μέσω προγραμματικής σύμβασης με τον Δήμο Πάργας.
Ακολουθεί το μεγάλο πρόγραμμα για τη «Βιώσιμη Διαχείριση των Υδάτων» (Προτεραιότητα 2Γ), προϋπολογισμού 16 εκατ. ευρώ, με στόχο την αναβάθμιση των δικτύων ύδρευσης και τη μείωση των διαρροών κατά τουλάχιστον 20%.
Εδώ, ο κ. Μανταλόβας ξεκαθάρισε ότι βάσει των νέων αυστηρών οδηγιών του ΕΣΠΑ, οι πάροχοι (ΔΕΥΑ/Δήμοι) υποχρεούνται να αποκτήσουν διαχειριστική επάρκεια έως το τέλος του 2027, ειδικά αν πρόκειται να υπογράψουν νομικές δεσμεύσεις, ή εναλλακτικά να λάβουν επάρκεια από τη ΡΑΕΥ μέχρι την ολοκλήρωση του έργου.
Ενισχύσεις στην επιχειρηματικότητα και κοινωνικές δομές
Στο πεδίο της κοινωνικής οικονομίας, βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη η υποβολή προτάσεων (έως τις αρχές Σεπτεμβρίου) για το πρόγραμμα στήριξης ανέργων και μισθωτών μερικής απασχόλησης ύψους 3,5 εκατ. ευρώ.
Η δράση χωρίζεται σε δύο σκέλη: το πρώτο αφορά στοχευμένα τις περιοχές της ΟΧΕ (Βόρεια και Νότια Πίνδος, Βόρεια και Κεντρικά Τζουμέρκα, Σούλι-Αχέροντας) με ελάχιστο επίπεδο εκπαίδευσης τη μεταλυκειακή κατάρτιση, ενώ το δεύτερο αφορά οριζόντια όλη την Ήπειρο για κατόχους πτυχίου (επίπεδο 5 και άνω). Οι επιδοτήσεις για τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων κυμαίνονται από 10.000 έως 60.000 ευρώ.
Παράλληλα, τρέχουν ή ενεργοποιούνται άμεσα σημαντικές προσκλήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου:
- Συμμετοχή ΑμεΑ στην κοινωνική ζωή: Πρόσκληση 1 εκατ. ευρώ (με προοπτική για 2 εκ. ευρώ) μέσω voucher για αθλητικές και πολιτιστικές δραστηριότητες.
- Γραφεία Υποστηριζόμενης Απασχόλησης: Πρόσκληση 200.000 ευρώ για άτομα με αυτισμό και σοβαρά ψυχοκοινωνικά προβλήματα.
- Κέντρο Ημέρας: Πρόσκληση 880.000 ευρώ για άτομα με νευροαναπτυξιακές διαταραχές.
- Προσχολική Εκπαίδευση & ΚΔΑΠ: Πρόσκληση 1,9 εκατ. ευρώ προς την ΕΕΤΑΑ για την κάλυψη voucher της περιόδου 2026-2027.
- Κέντρα Ημερήσιας Φροντίδας: Πρόσκληση 1 εκατ. ευρώ για δομές υποστήριξης ατόμων με άνοια και προβλήματα ψυχικής υγείας, με ορίζοντα τον Οκτώβριο του 2026.
Το μεγάλο πακέτο της ΟΧΕ για τον τουρισμό και τον πολιτισμό
Το αμέσως επόμενο διάστημα εκδίδονται δύο σημαντικές προσκλήσεις για τις περιοχές της Βόρειας και Νότιας Πίνδου και του Σουλίου-Αχέροντα:
- Βασικές υποδομές τουρισμού (10,2 εκατ. ευρώ με δυνατότητα υπερδέσμευσης): Περιλαμβάνει την οδική σύνδεση των ιαματικών πηγών Κόνιτσας, την αναστήλωση των ιαματικών στην Πυξαριά, τον εκσυγχρονισμό των Λουτρών Αμαράντου και Καβασίλων, την αποκατάσταση του κτιρίου «Κασαρία» στους Καλαρρύτες, την ανακατασκευή του παραδοσιακού νερόμυλου στο Συρράκο, καθώς και το παρόχθιο δίκτυο ποδηλατοδρόμων στον Αχέροντα.
- Ανάπτυξη εναλλακτικού τουρισμού (1 εκατ. ευρώ): Αφορά υποδομές στάσης, θέασης και αναψυχής σε σημεία ενδιαφέροντος των παραπάνω περιοχών.
Για το τελευταίο τρίμηνο του 2026 προγραμματίζεται μια πρωτότυπη πιλοτική δράση ύψους 1,7 εκατ. ευρώ που αφορά τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς στους παραδοσιακούς οικισμούς Γανναδιό, Συρράκο και Καλαρρύτες.
Θα αφορά την επιχορήγηση ιδιωτικών κτιρίων ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής αξίας για τη συντήρηση στεγών, την ανακαίνιση όψεων και την ενεργεικακή τους αναβάθμιση.
Οι δράσεις που προετοιμάζονται για το δεύτερο μισό του 2026
Στο κλείσιμο της εισήγησής του, ο κ. Μανταλόβας αναφέρθηκε στις προσκλήσεις που βρίσκονται υπό διαμόρφωση και αναμένεται να εξειδικευτούν το επόμενο διάστημα:
- Πολιτική Προστασία: Προμήθεια εξοπλισμού για την αντιμετώπιση καταστροφών από την Περιφέρεια και τους Δήμους (προγραμματίζεται για τον Ιούλιο).
- Κόμβος Βιοτεχνολογίας STEP: Πρόγραμμα 4,5 εκατ. ευρώ για τη μετατροπή του υφιστάμενου ερευνητικού τμήματος στην Ήπειρο σε διεθνή κόμβο βιοτεχνολογίας. Το ΙΤΕ ήδη ετοιμάζεται ενώ υπάρχει η προέγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
- Δίκτυα Αποχέτευσης ΟΧΕ: Πρόγραμμα 3 εκατ. ευρώ για δίκτυα και βιολογικούς καθαρισμούς σε Συρράκο και Καλαρρύτες (Δήμος Βορείων Τζουμέρκων).
- Κοινωνική Κατοικία (Προτεραιότητα 2Δ): Πρόγραμμα 3,5 εκατ. ευρώ για την ανακαίνιση δημοτικών και περιφερειακών ακινήτων, τα οποία θα διατίθενται για τη στέγαση δημόσιων λειτουργών (γιατρών, εκπαιδευτικών, σωμάτων ασφαλείας) που έρχονται να υπηρετήσουν στην Ήπειρο.
- Συνεργατικές Δομές Πανεπιστημίου Ιωαννίνων: Πρόγραμμα 4,6 εκατ. ευρώ για την αναβάθμιση φοιτητικών εστιών σε συνδυασμό με το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο.
Στόχος της Διαχειριστικής Αρχής, όπως επισημάνθηκε, είναι μέχρι το φθινόπωρο η ενεργοποίηση του προγράμματος να αγγίξει το απόλυτο 100%, διασφαλίζοντας ότι κανένας πόρος δεν θα πάει χαμένος για την Ήπειρο.
