Η δημόσια διαβούλευση για τη νέα Εθνική Στρατηγική Στέγασης 2026-2035 άνοιξε μια νέα συζήτηση γύρω από την αγορά κατοικίας και τα συνεχώς αυξανόμενα ενοίκια, με την κυβέρνηση να σπεύδει να ξεκαθαρίσει ότι δεν εξετάζει την επιβολή πλαφόν στις μισθώσεις.

Αφορμή αποτέλεσαν αναφορές που περιλαμβάνονται στο στρατηγικό σχέδιο για τη δημιουργία ενός νέου εθνικού δείκτη τιμών ακινήτων και ενοικίων, ο οποίος θα καταγράφει με μεγαλύτερη ακρίβεια τις πραγματικές συνθήκες της αγοράς κατοικίας σε ολόκληρη τη χώρα.

Ο νέος δείκτης για ενοίκια και τιμές ακινήτων

Σύμφωνα με τη στρατηγική, ο νέος δείκτης θα αξιοποιεί δεδομένα από μισθώσεις, αγοραπωλησίες ακινήτων, τραπεζικές αποτιμήσεις, φορολογικές δηλώσεις και άλλες πηγές, ώστε να αποτυπώνει τις πραγματικές τιμές σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα αξιόπιστο εργαλείο παρακολούθησης της αγοράς ακινήτων, το οποίο θα επιτρέπει στην Πολιτεία να εντοπίζει έγκαιρα περιοχές όπου καταγράφονται έντονες στεγαστικές πιέσεις, αυξήσεις ενοικίων ή προβλήματα πρόσβασης στην κατοικία.

Το στοιχείο που προκάλεσε τις περισσότερες συζητήσεις είναι η αναφορά ότι ο δείκτης θα μπορούσε να αποτελέσει βάση για πιο στοχευμένες παρεμβάσεις στην αγορά ενοικίων, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά κάθε ακινήτου.

Τι αναφέρεται για τις κατοικίες χαμηλής ποιότητας

Το κείμενο της στρατηγικής επισημαίνει ότι μέσω αντικειμενικών στοιχείων, όπως η περιοχή, η ποιότητα κατασκευής, η κατάσταση συντήρησης και η ενεργειακή απόδοση μιας κατοικίας, θα μπορούσαν να διαμορφωθούν διαφορετικά πλαίσια αντιμετώπισης για συγκεκριμένες κατηγορίες ακινήτων.

Μάλιστα γίνεται ειδική αναφορά σε κατοικίες χαμηλής ποιότητας ή χαμηλής ενεργειακής απόδοσης, για τις οποίες ο δείκτης θα μπορούσε να λειτουργήσει ως εργαλείο αναφοράς για τον καθορισμό ανώτατων εύρων μισθωμάτων ή άλλων μορφών ρύθμισης της αγοράς.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη ήταν εκείνη που πυροδότησε σενάρια περί επιβολής πλαφόν στα ενοίκια, σε μια περίοδο όπου το κόστος στέγασης αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για χιλιάδες νοικοκυριά.

Το ράλι των ενοικίων και η στεγαστική πίεση

Η συζήτηση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές των ενοικίων συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά.

Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, το 2025 τα ενοίκια στη χώρα αυξήθηκαν κατά 10%, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος στην ευρωζώνη διαμορφώθηκε στο 2,9%.

Παράλληλα, ο πληθωρισμός στέγασης στην Ελλάδα έφτασε στο 5,5%, έναντι 2,1% στην ευρωζώνη, επιβεβαιώνοντας τις πιέσεις που δέχονται νοικοκυριά, νέοι εργαζόμενοι και οικογένειες που αναζητούν κατοικία.

Ενδεικτικό της κατάστασης είναι ότι το 28,9% του πληθυσμού δαπανά πλέον περισσότερο από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του για στεγαστικές ανάγκες, ποσοστό πολλαπλάσιο του ευρωπαϊκού μέσου όρου που διαμορφώνεται στο 8,2%.

Η κατηγορηματική διάψευση της κυβέρνησης

Μετά τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν, το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας διευκρίνισε ότι ούτε η Εθνική Στρατηγική περιλαμβάνει πρόταση για πλαφόν στα ενοίκια ούτε η κυβέρνηση εξετάζει οποιαδήποτε μορφή διοικητικού καθορισμού των μισθωμάτων.

Αρμόδιες πηγές τονίζουν ότι η διεθνής εμπειρία από χώρες που εφάρμοσαν αντίστοιχα μέτρα παρουσιάζει συχνά αμφιλεγόμενα αποτελέσματα, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις καταγράφηκε μείωση της προσφοράς κατοικιών προς ενοικίαση, περιορισμός των επενδύσεων στην αγορά ακινήτων και υποβάθμιση του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος.

Παράλληλα επισημαίνεται ότι η ελληνική αγορά παρουσιάζει ιδιαιτερότητες, καθώς σημαντικό μέρος των πραγματικών μισθωμάτων δεν αποτυπώνεται πλήρως στα δηλωμένα στοιχεία, γεγονός που δυσκολεύει την εφαρμογή διοικητικών περιορισμών.

Πού στρέφεται η στεγαστική πολιτική

Σύμφωνα με το υπουργείο, η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης δεν θα προέλθει από παρεμβάσεις στις τιμές αλλά από μέτρα που αυξάνουν την προσφορά κατοικιών.

Στο πλαίσιο αυτό, η κυβερνητική πολιτική επικεντρώνεται στην αξιοποίηση κλειστών ακινήτων, στην ανάπτυξη προγραμμάτων κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, στη διευκόλυνση των νέων για απόκτηση πρώτης κατοικίας και στη στήριξη των ενοικιαστών μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων.

Το βέβαιο είναι ότι η στεγαστική κρίση παραμένει μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις για την Ελλάδα, με τα ενοίκια και το κόστος στέγασης να συνεχίζουν να βρίσκονται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.