Σοβαρές αδυναμίες στη λειτουργία των Συστημάτων Εσωτερικού Ελέγχου (ΣΕΕ) στο Δημόσιο καταγράφει η νέα έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το 2025, παρά τη σχετική πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, μόλις το 19% των φορέων του Δημοσίου διαθέτει πλήρως λειτουργικά και ολοκληρωμένα συστήματα εσωτερικού ελέγχου, ενώ η συντριπτική πλειονότητα εξακολουθεί να βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο οργάνωσης.

 Η εικόνα σε 666 φορείς του Δημοσίου

Η έκθεση αποτυπώνει την κατάσταση σε 666 φορείς της γενικής κυβέρνησης – από δήμους και περιφέρειες έως νοσοκομεία, πανεπιστήμια και φορείς της κεντρικής διοίκησης.

Παρά τις παρεμβάσεις που ακολούθησαν τον νόμο 4795/2021, τα περισσότερα υπουργεία και οργανισμοί δεν έχουν καταφέρει να αναπτύξουν ώριμα συστήματα:

• διαχείρισης κινδύνων
• χαρτογράφησης διαδικασιών
• λειτουργικού εσωτερικού ελέγχου

Το βασικό πρόβλημα: χαρτογράφηση διαδικασιών

Ένα από τα πιο κρίσιμα ευρήματα αφορά τη χαρτογράφηση διαδικασιών:

• Το 68% των φορέων έχει καταγράψει λιγότερες από τις μισές κρίσιμες διαδικασίες
• Μόλις 9,43% έχει ολοκληρωμένη καταγραφή
• Το 43% δεν μπορεί καν να αξιολογήσει αν οι διαδικασίες που κατέγραψε είναι λειτουργικές

Όπως σημειώνεται, σε αρκετές περιπτώσεις χρησιμοποιούνται τυποποιημένα πρότυπα άλλων οργανισμών, χωρίς προσαρμογή, δημιουργώντας ένα φαινόμενο «copy paste» που υπονομεύει την αποτελεσματικότητα του συστήματος.

 Δήμοι, νοσοκομεία και κεντρική διοίκηση

Η εικόνα διαφοροποιείται ανά φορέα:

• Καλύτερες επιδόσεις σε νοσοκομεία και πανεπιστήμια
• Χειρότερη εικόνα στην κεντρική διοίκηση
• Σημαντικά προβλήματα στους δήμους

Παράλληλα, το 55% των φορέων έχει προχωρήσει στη σύσταση Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου (ΜΕΕ), όμως περίπου 1 στους 3 δεν έχει στελεχώσει τις μονάδες, μετατρέποντας τη θεσμική υποχρέωση σε τυπική διαδικασία.

Μεγάλα κενά στελέχωσης και κινητικότητας

Η εικόνα είναι ιδιαίτερα προβληματική:

• 43% μη στελέχωση στους δήμους
• 50% στα ΝΠΔΔ
• αντίστοιχα κενά σε νοσοκομεία και ΝΠΙΔ

Επιπλέον, καταγράφεται έντονη κινητικότητα προσωπικού:

• 70 μετακινήσεις υπαλλήλων μέσα σε έναν χρόνο
• το 65,7% έγινε με διοικητικές αποφάσεις
• πάνω από τις μισές χωρίς επαρκή αιτιολόγηση

Εξάρτηση από εξωτερικούς συνεργάτες

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη χρήση ιδιωτικών αναδόχων:

• Το 90% των έργων ανατέθηκε με απευθείας ανάθεση
• Συνολική αξία συμβάσεων: 8,9 εκατ. ευρώ
• Από αυτά, 7,6 εκατ. ευρώ μέσω απευθείας αναθέσεων
• Το 65,5% των συμβάσεων συγκεντρώνεται σε μόλις 8 αναδόχους

Παράλληλα, σε 152 εκθέσεις εξωτερικών συνεργατών δεν καταγράφηκε ούτε μία αρνητική αξιολόγηση, ακόμη και σε φορείς με εμφανείς ελλείψεις.

Το συμπέρασμα της έκθεσης

Το Ελεγκτικό Συνέδριο υπογραμμίζει ότι ο εσωτερικός έλεγχος αποτελεί βασικό εργαλείο διαφάνειας και χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης.

Ωστόσο, η καθυστέρηση στην πλήρη εφαρμογή των ΣΕΕ αυξάνει –όπως επισημαίνεται– τον κίνδυνο:

• κακοδιαχείρισης
• απάτης
• αναποτελεσματικής χρήσης δημόσιων πόρων