Στον τόπο που κάποτε αποτέλεσε την πρώτη «πρωτεύουσα» της ελεύθερης ορεινής Ελλάδας, η μνήμη παραμένει ζωντανή.

Ο Δήμος Κεντρικών Τζουμέρκων τίμησε και φέτος, με την παρουσία των αρχών της Άρτας, τη θυσία του Βουργαρελίου, του χωριού που πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Λόγω της κομβικής του θέσης, το Βουργαρέλι έγινε επίκεντρο της δράσης των αντιστασιακών ομάδων (ΕΔΕΣ και ΕΑΜ). Τον Απρίλιο του 1943, ο Ναπολέων Ζέρβας εγκατέστησε εκεί το αρχηγείο του, στο σπίτι του γιατρού Αναγνώστου, καθιστώντας το χωριό το κέντρο του ελεύθερου ορεινού αγώνα.

Η απάντηση των Γερμανών ήταν άμεση και αμείλικτη. Στις 5 Μαΐου 1943, η περιοχή βρέθηκε στο στόχαστρο των γερμανικών αεροπλάνων.

Περισσότερες από 400 βόμβες ισοπέδωσαν το χωριό, αφήνοντας πίσω τους 13 νεκρούς, 30 τραυματίες και δεκάδες άστεγους. Το ολοκαύτωμα ολοκληρώθηκε λίγους μήνες αργότερα, στις 3 Οκτωβρίου του 1943, όταν το Βουργαρέλι και τα γύρω χωριά πυρπολήθηκαν, με τον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου να γίνεται στάχτη – για να ξαναχτιστεί αργότερα σε σχέδια του σπουδαίου Ακαδημαϊκού Αναστασίου Ορλάνδου.

Σήμερα, στην πλατεία του χωριού, δύο βόμβες που δεν εξερράγησαν εκείνη τη μαύρη μέρα του 1943, στέκονται ως αδιάψευστοι μάρτυρες στο μνημείο πεσόντων. Είναι το διαρκές «γιατί» και το «ποτέ ξανά» που θυμίζει σε κάθε επισκέπτη ότι η ελευθερία στα Τζουμέρκα κερδήθηκε με ανείπωτο πόνο.