Στην καρδιά των Τζουμέρκων, σκαρφαλωμένη σε έναν απόκρημνο βράχο πάνω από το φαράγγι του Καλαρρύτικου ποταμού, η Ιερά Μονή Κηπίνας γιορτάζει σήμερα, Παρασκευή της Διακαινησίμου, τη χάρη της Ζωοδόχου Πηγής.

Πρόκειται για μια ημέρα κατάνυξης και προσκυνήματος σε ένα από τα πιο εντυπωσιακά μοναστήρια της Ελλάδας, που δημιουργεί την αίσθηση ότι αιωρείται ανάμεσα στον ουρανό και τη γη.

Η ίδρυση της Μονής χρονολογείται περίπου στο 1212 από τον Αρχιεπίσκοπο Γρηγόριο, αν και ορισμένες πηγές αναφέρουν μοναχούς της γειτονικής Μονής Βύλιζας ως ιδρυτές κατά τον 13ο αιώνα.

Το όνομά της («Κηπίνα») θεωρείται πως προέρχεται από τους κήπους που καλλιεργούσαν οι μοναχοί στη βάση του βράχου, κοντά στις όχθες του ποταμού.

Η πρόσβαση στη Μονή γίνεται μέσω ενός μονοπατιού λαξευμένου στο βράχο και μιας κρεμαστής ξύλινης γέφυρας. Στο παρελθόν, οι μοναχοί σήκωναν τη γέφυρα με τη βοήθεια αλυσίδας, μετατρέποντας το μοναστήρι σε απόρθητο οχυρό απέναντι σε επιδρομές.

Το καθολικό της Μονής είναι ένας μικρός ναός, όπου η στέγη του είναι ο ίδιος ο φυσικός βράχος, λαξευμένος με τέτοιο τρόπο ώστε να σχηματίζει θόλο. Οι τοιχογραφίες που σώζονται στο εσωτερικό του χρονολογούνται στα τέλη του 17ου με αρχές του 18ου αιώνα.

Πίσω από τον πρόναο της εκκλησίας ξεκινά η είσοδος ενός σπηλαίου που εισχωρεί βαθιά στον βράχο. Σύμφωνα με την παράδοση, στα χρόνια της Τουρκοκρατίας η Μονή λειτούργησε ως κρυφό σχολειό, ενώ το σπήλαιο αποτέλεσε καταφύγιο για τους κατοίκους των γύρω χωριών σε στιγμές κινδύνου.

Σήμερα, η Μονή Κηπίνας αποτελεί μετόχι της Ιεράς Μονής Τσούκας. Παρόλο που δεν διαβιεί πλέον μόνιμη αδελφότητα εκεί, παραμένει ένας ζωντανός φάρος πίστης και ιστορικής μνήμης για όλη την Ήπειρο.