Με πλήρη κατάρρευση απειλείται ο ιστορικός νερόμυλος των Αγνάντων, στον Δήμο Κεντρικών Τζουμέρκων, μετά τα έντονα καιρικά φαινόμενα και τις συνεχείς κατολισθήσεις στην περιοχή.

Σύμφωνα με το «Δίκτυο Ορεινών Εργαστηρίων», η υποχώρηση του εδάφους στο κέντρο του οικισμού έχει θέσει το μνημείο σε άμεσο κίνδυνο, καθώς τμήματα της λιθοδομής έχουν ήδη αποκολληθεί και η στέγη εμφανίζει σοβαρές φθορές.

«Ο νερόμυλος βρίσκεται κυριολεκτικά στον αέρα», τονίζουν οι εκπρόσωποι του δικτύου, επισημαίνοντας ότι η απειλή δεν αφορά μόνο την ασφάλεια της κατασκευής, αλλά και την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής. Ο μύλος αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα παραδοσιακής τεχνογνωσίας διαχείρισης του νερού και ένα σημαντικό τοπόσημο για τα Τζουμέρκα. Αντίστοιχα φαινόμενα καταστροφής παρατηρούνται και σε άλλους νερόμυλους της περιοχής, όπως στον νερόμυλο της Σγάρας, αναδεικνύοντας τη γενικότερη ευαλωτότητα των μνημείων απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα και γεωλογικές μεταβολές.

Το «Δίκτυο Ορεινών Εργαστηρίων» ζητά άμεση συντονισμένη παρέμβαση, με ολοκληρωμένο σχέδιο προστασίας, αποκατάστασης και ενδεχόμενης επαναλειτουργίας του μύλου, λαμβάνοντας υπόψη τη νέα επικινδυνότητα. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται:

• Συμμετοχική αποκατάσταση με τη συμβολή της τοπικής κοινότητας και δράσεις εκπαίδευσης σε παραδοσιακές τεχνικές δόμησης.
• Διερεύνηση ήπιας επαναλειτουργίας του μύλου, συμπεριλαμβανομένων λύσεων μικρής κλίμακας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
• Χαρτογράφηση των νερόμυλων της ευρύτερης περιοχής και τεκμηρίωση των παραδοσιακών πρακτικών διαχείρισης νερού, ως στοιχεία υλικής και άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.

Το δίκτυο επισημαίνει ότι μια πιλοτική εφαρμογή ήπιας υδροκίνησης στον νερόμυλο των Αγνάντων, με απόλυτο σεβασμό στον μνημειακό χαρακτήρα, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πρότυπο έργο βιώσιμης αξιοποίησης πολιτιστικών υποδομών, προσελκύοντας επισκέπτες, ερευνητές και εκπαιδευτικά προγράμματα.

Η επιστολή των φορέων, η οποία στάλθηκε ήδη στις 5 Φεβρουαρίου 2026 στους αρμόδιους φορείς — Ιερά Μητρόπολη Άρτης, Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Ηπείρου, Δήμο Κεντρικών Τζουμέρκων και Περιφέρεια Ηπείρου — υπογραμμίζει την ανάγκη άμεσης συνάντησης για συζήτηση των δυνατοτήτων συνεργασίας, τεχνικής υποστήριξης και χρηματοδότησης.

Οι φορείς επισημαίνουν ότι η καθυστέρηση μπορεί να οδηγήσει σε ανεπανόρθωτη απώλεια ενός μνημείου μοναδικής ιστορικής και πολιτιστικής αξίας για την Ήπειρο.

Για το «Δίκτυο Ορεινών Εργαστηρίων» την συγκεκριμένη παρέμβαση κάνουν το Μπουλούκι, Το Σχολείο της Γης Τζουμέικερς/Tzoumakers και Τα Ψηλά Βουνά.