Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκονται χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες, καθώς η 1η Μαρτίου σηματοδοτεί τη λήξη της περιόδου χάριτος για την ασφαλιστική ικανότητα. Όσοι δεν έχουν εξοφλήσει τις οφειλές τους προς τον e-ΕΦΚΑ ή δεν έχουν ενεργή ρύθμιση κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς πλήρη υγειονομική περίθαλψη, με επιπτώσεις και για τα προστατευόμενα μέλη των οικογενειών τους.
Η προθεσμία και η διαδικασία
Κάθε χρόνο, την 1η Μαρτίου, το σύστημα «ΑΤΛΑΣ» επικαιροποιεί την ασφαλιστική ικανότητα των πολιτών. Για τους μη μισθωτούς, η ανανέωση της ιατροφαρμακευτικής κάλυψης απαιτεί είτε πλήρη εξόφληση των εισφορών του προηγούμενου έτους, είτε τη συνέχιση ενεργής ρύθμισης. Μετά τις προσωρινές παρατάσεις που δόθηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας και της ενεργειακής κρίσης, η επιστροφή στην κανονικότητα αφήνει πολλούς ασφαλισμένους αντιμέτωπους με την ανάγκη ιδιωτικής κάλυψης για εξετάσεις και φάρμακα.
Οικονομική πίεση και αδυναμία πληρωμής
Σύμφωνα με φορείς των επαγγελματιών, μεγάλο ποσοστό των οφειλετών δεν είναι «κακοπληρωτές». Αντιθέτως, πρόκειται για επαγγελματίες που πλήττονται από υψηλό πληθωρισμό, αυξημένες ασφαλιστικές εισφορές και πτώση της αγοραστικής δύναμης.
Η απώλεια της ασφαλιστικής ικανότητας σημαίνει ότι οι επαγγελματίες θα έχουν πρόσβαση μόνο σε δημόσιες δομές υγείας για επείγοντα περιστατικά, χάνοντας το δικαίωμα δωρεάν συνταγογράφησης φαρμάκων, διαγνωστικών εξετάσεων σε συμβεβλημένα κέντρα και παροχών από τον ΕΟΠΥΥ. Παράλληλα, η πρόσφατη αύξηση των ασφαλιστικών κατηγοριών έχει επιβαρύνει σημαντικά τον μηνιαίο προϋπολογισμό, καθιστώντας ακόμα και τη ρύθμιση των 24 δόσεων δύσκολα διαχειρίσιμη.
Κοινωνική διάσταση και αιτήματα των φορέων
Επιμελητήρια και ομοσπονδίες, όπως η ΓΣΕΒΕΕ και η ΕΣΕΕ, ζητούν από την κυβέρνηση τη θέσπιση ειδικής ρύθμισης ή νέας παράτασης που αποσυνδέει την υγειονομική περίθαλψη από τις χρονίζουσες οφειλές. Όπως τονίζουν, η υγεία είναι θεμελιώδες κοινωνικό αγαθό και δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως μέσο πίεσης για είσπραξη εισφορών, ιδιαίτερα σε περίοδο σημαντικής συρρίκνωσης του διαθέσιμου εισοδήματος.
Το πολιτικό δίλημμα
Η ηγεσία του Υπουργείου Εργασίας βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα: από τη μία πλευρά, η ανάγκη για εισπραξιμότητα για τη στήριξη του ασφαλιστικού συστήματος, και από την άλλη, ο κίνδυνος χιλιάδων πολιτών να μείνουν «ακάλυπτοι», με συνέπειες για τη δημόσια υγεία και υψηλό πολιτικό κόστος σε περίοδο κοινωνικής δυσαρέσκειας.
