Χρονικό περιθώριο έως το τέλος Ιανουαρίου έχουν περίπου 1,4 εκατομμύρια μη μισθωτοί για να αποφασίσουν αν θα παραμείνουν στην ίδια ασφαλιστική κατηγορία ή αν θα αλλάξουν επίπεδο εισφορών για το 2026, μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του ΕΦΚΑ.
Η επιλογή δεν αφορά μόνο το μηνιαίο κόστος, αλλά επηρεάζει άμεσα το ύψος της μελλοντικής σύνταξης, καθιστώντας τη συγκεκριμένη διαδικασία κρίσιμη για τον μακροπρόθεσμο οικονομικό προγραμματισμό χιλιάδων επαγγελματιών.
Ποιοι αφορά η δυνατότητα αλλαγής
Δικαίωμα αλλαγής ασφαλιστικής κατηγορίας έχουν:
- ελεύθεροι επαγγελματίες,
- αυτοαπασχολούμενοι,
- αγρότες,
- καθώς και ασφαλισμένοι με παράλληλη μισθωτή απασχόληση, που επιθυμούν διαφορετική κατάταξη στις εισφορές κύριας ασφάλισης, επικουρικής και εφάπαξ.
Η σχετική ηλεκτρονική εφαρμογή του ΕΦΚΑ λειτουργεί από τις 10 Δεκεμβρίου 2025 και δίνει τη δυνατότητα υποβολής αίτησης – δήλωσης μεταβολής κατηγορίας.
Σύμφωνα με τον φορέα, η κατηγορία που θα επιλεγεί θα ληφθεί υπόψη κατά την τελική εκκαθάριση των εισφορών, ενώ έως τότε έχει ανασταλεί η αποστολή ειδοποιητηρίων, ώστε να ενσωματωθούν οι νέες επιλογές.
Όσοι δεν προβούν σε καμία ενέργεια, παραμένουν αυτόματα στην ασφαλιστική κατηγορία του 2025.
Η «παγίδα» της πρώτης κατηγορίας
Παρά τις επιλογές που υπάρχουν, πάνω από ένα εκατομμύριο μη μισθωτοί εξακολουθούν να παραμένουν στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία, κυρίως λόγω του χαμηλότερου μηνιαίου κόστους.
Ωστόσο, το όφελος είναι βραχυπρόθεσμο. Με βάση τα σημερινά δεδομένα, ακόμη και με 40 χρόνια ασφάλισης, οι συντάξεις που αντιστοιχούν στην πρώτη κατηγορία δύσκολα ξεπερνούν τα 800 ευρώ, γεγονός που δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για το επίπεδο διαβίωσης μετά τη συνταξιοδότηση.
Παρά ταύτα, εννέα στους δέκα επαγγελματίες διατηρούν αυτή την επιλογή για το μεγαλύτερο μέρος του εργασιακού τους βίου.
Αυξημένες εισφορές από το 2026
Από την 1η Ιανουαρίου 2026, οι ασφαλιστικές εισφορές των μη μισθωτών αυξάνονται κατά 2,6%, ποσοστό που βασίζεται στην πρόβλεψη πληθωρισμού του 2025 και έχει ήδη ενσωματωθεί στον κρατικό προϋπολογισμό.
Η αύξηση κρίνεται συγκρατημένη σε σχέση με το 2025 (2,7%) και σημαντικά χαμηλότερη από το εναλλακτικό σενάριο σύνδεσης των εισφορών με τον δείκτη μισθών, που θα οδηγούσε σε επιβάρυνση άνω του 5,5%.
Οι νέες μηνιαίες εισφορές για το 2026
(συμπεριλαμβανομένης της εισφοράς υπέρ ανεργίας)
- 1η κατηγορία: 261,01 € (από 254,65 €)
- 2η κατηγορία: 311,22 € (από 303,59 €)
- 3η κατηγορία: 370,99 € (από 361,84 €)
- 4η κατηγορία: 443,90 € (από 432,90 €)
- 5η κατηγορία: 529,96 € (από 516,78 €)
- 6η κατηγορία: 686,53 € (από 669,39 €)
Απόφαση με μακροχρόνιο αποτύπωμα
Η επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας δεν αποτελεί τυπική γραφειοκρατική διαδικασία, αλλά στρατηγική απόφαση ζωής, με άμεσο αντίκτυπο στο ύψος της μελλοντικής σύνταξης.
Το δίλημμα μεταξύ χαμηλής εισφοράς σήμερα και αξιοπρεπούς σύνταξης αύριο παραμένει κεντρικό για χιλιάδες επαγγελματίες, σε ένα ασφαλιστικό σύστημα που επιβραβεύει – τουλάχιστον θεωρητικά – τη διάρκεια και το ύψος των καταβολών.
