Βαθαίνει το ρήγμα μεταξύ του Δήμου Ιωαννιτών και της Διαχειριστικής Αρχής του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ήπειρος»  το οποίο άνοιξε τις τελευταίες ημέρες και με αφορμή το αίτημα για εξάμηνη παράταση στις προσκλήσεις που αφορούν σε έργα της Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης.

Σε κοινή συνέντευξη τύπου που έδωσαν ο Δήμαρχος Ιωαννίνων Θωμάς Μπέγκας και ο Αντιδήμαρχος Προγραμματισμού Θωμάς Γιωτίτσας άφησαν αρκετές αιχμές για την στάση της Διαχειριστικής και καυτηρίασαν την άρνηση στην χορήγηση παράτασης.

Ο Δήμαρχος Ιωαννίνων έθεσε από την αρχή το γενικό πλαίσιο μέσα στο οποίο καλούνται να λειτουργήσουν οι Δήμοι, κάνοντας λόγο για δύο διαχρονικά και οξυμένα προβλήματα: την υποστελέχωση και την υποχρηματοδότηση. Όπως τόνισε, οι Δήμοι δίνουν καθημερινά μάχη για την ένταξη όσο το δυνατόν περισσότερων έργων, καθώς οι εθνικοί πόροι είναι περιορισμένοι και οι ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις αποτελούν ουσιαστικά τη μοναδική δυνατότητα υλοποίησης μεγάλων παρεμβάσεων.

Υπογράμμισε ότι η ωρίμανση των έργων δεν αποτελεί μια εύκολη ή γραμμική διαδικασία και ξεκαθάρισε πως η ευθύνη δεν είναι μονομερής, ούτε μπορεί να βαραίνει αποκλειστικά τις υπηρεσίες των Δήμων, ιδιαίτερα όταν στην πορεία εμπλέκονται και άλλοι φορείς. «Τίποτα δεν προχωρά χωρίς συνεργασία και χωρίς όλοι να αναλαμβάνουμε τις ευθύνες μας», ανέφερε, επισημαίνοντας την ανάγκη για κουλτούρα συνεργασίας και όχι για «παιχνίδια ισχύος», τα οποία –όπως είπε– αποδυναμώνουν τελικά την ίδια την Αυτοδιοίκηση.

«Η ΣΒΑΑ είναι πολιτική ευθύνη της Δημοτικής Αρχής»

Αναφερόμενος ειδικά στη ΣΒΑΑ, το μεγαλύτερο χρηματοδοτικό εργαλείο του Δήμου Ιωαννιτών, ο Αντιδήμαρχος Προγραμματισμού Θωμάς Γιωτίτσας σημείωσε ότι το ζήτημα έχει λάβει ευρείες διαστάσεις το τελευταίο διάστημα, με αφορμή και το κοινό αίτημα των τεσσάρων δικαιούχων Δήμων της Ηπείρου για παράταση της προθεσμίας υποβολής προτάσεων προς την ΕΥΔ Ηπείρου.

Ο κ. Γιωτίτσας ξεκαθάρισε κατηγορηματικά ότι «μοναδικός αρμόδιος φορέας για την επιλογή και την προτεραιοποίηση των έργων που υλοποιούνται μέσω της ΣΒΑΑ είναι η εκλεγμένη Δημοτική Αρχή», τονίζοντας ότι ο ρόλος των Διαχειριστικών Αρχών αφορά την τεχνική υποστήριξη και τον συνσχεδιασμό των προσκλήσεων, σε διαρκή και ουσιαστική συνεργασία με τους Δήμους.

Όπως υπογράμμισε, οι δημοκρατικά εκλεγμένες Δημοτικές Αρχές είναι αυτές που λογοδοτούν στους πολίτες και φέρουν την πολιτική ευθύνη υλοποίησης των έργων, η οποία δεν μπορεί να μετακυλίεται ούτε να αποσυνδέεται από τις αποφάσεις που λαμβάνονται.

«Τα έργα δεν είναι δείκτες και αριθμοί»

Απαντώντας σε τεχνοκρατικές προσεγγίσεις, ο Αντιδήμαρχος σημείωσε ότι αν οποιαδήποτε Διαχειριστική Αρχή ανησυχεί για την απορρόφηση των ευρωπαϊκών πόρων, αυτό ισχύει «στο πολλαπλάσιο» για τη Δημοτική Αρχή Ιωαννίνων. «Για εμάς τα έργα δεν είναι μόνο δείκτες και αριθμοί, ούτε χωρούν σε τεχνοκρατικά καλούπια», τόνισε, χαρακτηρίζοντας την ωρίμανση και υλοποίηση των μεγάλων παρεμβάσεων ως μια βαθύτατα πολιτική διαδικασία.

Στο πλαίσιο αυτό, επισήμανε την ανάγκη επιστημονικά και τεχνικά άρτιων μελετών, αλλά και την έγκαιρη επίλυση ιδιοκτησιακών, πολεοδομικών και περιβαλλοντικών εκκρεμοτήτων, υπενθυμίζοντας ότι στο παρελθόν υπήρξαν έργα με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση που δεν έφτασαν ποτέ ούτε στο στάδιο των μελετών, λόγω προχειρότητας στον αρχικό σχεδιασμό.

Τροποποιήσεις, «κληρονομιά» έργων και ασφυκτικό πλαίσιο

Ο κ. Γιωτίτσας εξήγησε ότι κρίθηκε αναγκαία η τροποποίηση σε αρκετά σημεία της αρχικά εγκεκριμένης ΒΑΑ, καθώς και η ενσωμάτωση τεσσάρων έργων που μεταφέρθηκαν από την προηγούμενη προγραμματική περίοδο. Από τα συνολικά 40 εκατ. ευρώ, περίπου τα μισά είχαν ήδη δεσμευτεί για έργα που όφειλαν να έχουν ολοκληρωθεί στο παρελθόν – με κυριότερο τον μεγάλο δακτύλιο – γεγονός που περιόρισε σημαντικά τις δυνατότητες νέων παρεμβάσεων, ενώ παράλληλα έπρεπε να διασφαλιστεί και η απαιτούμενη περιβαλλοντική συνεισφορά του 30%.

Για τη νέα ΒΑΑ, που εγκρίθηκε στις 3 Δεκεμβρίου 2024, σημείωσε ότι η ενεργοποίηση της Τεχνικής Βοήθειας δεν μπορούσε να γίνει άμεσα λόγω σύνθετου νομικού πλαισίου, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι η ωρίμανση των έργων έχει ήδη ξεκινήσει από τις ίδιες τις υπηρεσίες του Δήμου.

Ως παραδείγματα ανέφερε τις προτάσεις για την ενεργειακή αναβάθμιση σχολικών συγκροτημάτων, προϋπολογισμού 2,7 εκατ. ευρώ, καθώς και τη βιοκλιματική ανάπλαση εννέα σχολικών αυλών ύψους 7,3 εκατ. ευρώ.

Η παράταση και τα αναπάντητα ερωτήματα

Αναφερόμενος στο αίτημα για εξάμηνη παράταση για τρία έργα – το Δημοτικό Parking, την Πλατεία Χατζή και τον νέο παραλίμνιο ποδηλατόδρομο – ο Αντιδήμαρχος τόνισε ότι βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο ωρίμανσης και ξεκαθάρισε ότι το αίτημα δεν αποτελεί ένδειξη ανετοιμότητας, αλλά υπευθυνότητας.

Από την πλευρά του, ο Δήμαρχος Ιωαννίνων σημείωσε ότι η απάντηση της Διαχειριστικής Αρχής ήρθε με μεγάλη καθυστέρηση και περιείχε την αναφορά ότι με το κλείσιμο των προσκλήσεων δεν θα ανοίξουν ξανά, κάτι που –όπως είπε– αντιμετωπίζεται για πρώτη φορά. Δήλωσε ότι ο Δήμος θα εξετάσει το νομικό πλαίσιο, επισημαίνοντας πως σε προηγούμενες προγραμματικές περιόδους οι προσκλήσεις άνοιγαν και έκλειναν εκ νέου.

«Δεν μπορώ να καταλάβω πώς τρεις μήνες παράτασης μέσα στο 2026 θα αναστάτωναν τη λειτουργία της Διαχειριστικής Αρχής, όταν το ΕΣΠΑ ολοκληρώνεται το 2029», ανέφερε χαρακτηριστικά, θέτοντας το ερώτημα τι θα απογίνουν οι πόροι αν οι Δήμοι δεν προλάβουν να υποβάλουν ώριμες προτάσεις.

«Οι χρηματοδοτήσεις των ΒΑΑ είναι κλειδωμένες για τους δήμους. Αν οι δήμοι δεν προλάβουν να υποβάλουν προτάσεις, μπορούν να μας το πουν. Γιατί να μην ανοίξουν ξανά οι προσκλήσεις;», τόνισε.

Σχετικά με τη διάσταση του ζητήματος, αν είναι τεχνοκρατικό ή πολιτικό, ο Δήμαρχος απέφυγε τα σενάρια συνωμοσίας, σημειώνοντας ότι «η αλληλογραφία γίνεται μεταξύ των δημοτικών αρχών και της Διαχειριστικής Αρχής, δηλαδή αιρετών και διαχειριστών. Θα συνεχίσουμε να διερευνούμε γιατί η Διαχειριστική συμπεριφέρεται με αυτόν τον τρόπο». Υπογράμμισε επίσης ότι η Δημοτική Αρχή δεν επιθυμεί να εμπλακεί σε παιχνίδια ισχύος, αλλά να λειτουργεί με συνεργασία και διαφάνεια.

«Η Διαχειριστική Αρχή είναι υπηρεσιακός μηχανισμός με πολιτικό προϊστάμενο και υπάρχουν ευθύνες και σε άλλους φορείς. Αυτή τη στιγμή αλληλογραφούμε με τη Διαχειριστική, προσπαθώντας να εξασφαλίσουμε το μέγιστο για τον τόπο μας», ανέφερε ο κ. Μπέγκας, προσθέτοντας ότι η Δημοτική Αρχή εργάζεται με όλα τα διαθέσιμα εργαλεία για να μη χαθούν οι πολύτιμοι πόροι.