Σε μια κομβική μεταρρύθμιση με άμεσο αντίκτυπο σε ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και επιχειρήσεις, ο e-ΕΦΚΑ προχωρά σε δραστική μείωση του χρόνου παραγραφής των ασφαλιστικών οφειλών. Από την 1η Ιανουαρίου 2026, οι νέες οφειλές προς τα ασφαλιστικά ταμεία θα παραγράφονται στα πέντε έτη, αντί για δέκα που ισχύει σήμερα.
Η αλλαγή εντάσσεται στο πλαίσιο εναρμόνισης των ασφαλιστικών κανόνων με τη φορολογική νομοθεσία, προσφέροντας ουσιαστική «ανάσα» σε χιλιάδες οφειλέτες, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει την πίεση προς τη διοίκηση για έγκαιρη βεβαίωση και είσπραξη των εισφορών.
Το νέο καθεστώς παραγραφής – Ποιες οφειλές επηρεάζονται
Σύμφωνα με τον ν. 4997/2022, ο χρόνος παραγραφής των απαιτήσεων του ΕΦΚΑ έχει ήδη μειωθεί από τα 20 στα 10 έτη. Ωστόσο, από το 2026 τίθεται σε εφαρμογή το επόμενο και πιο αυστηρό χρονικό όριο.
Αναλυτικά ισχύουν τα εξής:
- Οφειλές έως 31 Δεκεμβρίου 2025
Παραμένουν στο καθεστώς 10ετούς παραγραφής. - Οφειλές από 1 Ιανουαρίου 2026 και μετά
Υπάγονται σε 5ετή παραγραφή.
Ενδεικτικά, ασφαλιστική οφειλή που δημιουργείται εντός του 2026 και δεν βεβαιώνεται εγκαίρως από τον Φορέα, παραγράφεται την 1η Ιανουαρίου 2032.
Σημαντική διευκρίνιση: η παραγραφή αφορά οφειλές που δεν έχουν βεβαιωθεί. Σε περίπτωση που ο e-ΕΦΚΑ αποστείλει ατομική ειδοποίηση ή προχωρήσει σε μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης (όπως κατασχέσεις), ο χρόνος παραγραφής διακόπτεται ή επανεκκινείται.
Τα στοιχεία του ΚΕΑΟ: Χρέη 50,7 δισ. ευρώ στα ασφαλιστικά ταμεία
Η σημασία της ρύθμισης αποτυπώνεται στα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) για το γ’ τρίμηνο του 2025, τα οποία αποκαλύπτουν τη μεγάλη πίεση στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης.
- Συνολικό ύψος οφειλών: 50,68 δισ. ευρώ
- Αριθμός οφειλετών: περίπου 2,2 εκατ. ΑΦΜ
Η κατανομή των χρεών δείχνει έντονες ανισότητες:
- Το 74% των οφειλετών (περίπου 1,6 εκατ.) χρωστά ποσά έως 15.000 ευρώ.
- Αντίθετα, μόλις 2.904 μεγάλοι οφειλέτες, με χρέη άνω του 1 εκατ. ευρώ ο καθένας, συγκεντρώνουν το 24,2% του συνολικού χρέους.
Τι σημαίνει πρακτικά η 5ετής παραγραφή για τους ασφαλισμένους
Η μετάβαση στην πενταετία περιορίζει σημαντικά το χρονικό διάστημα κατά το οποίο ένας πολίτης ή επαγγελματίας παραμένει «όμηρος» παλαιών ασφαλιστικών χρεών που δεν αναζητήθηκαν έγκαιρα από τη διοίκηση.
Ωστόσο, οι ειδικοί εφιστούν την προσοχή σε δύο κρίσιμα σημεία:
- Η παραγραφή δεν εφαρμόζεται αυτόματα σε όλες τις περιπτώσεις, ούτε αφορά αναδρομικά παλαιές οφειλές.
- Η παραγραφή εισφορών δεν συνεπάγεται αυτόματα αναγνώριση ασφαλιστικού χρόνου για σύνταξη. Ο ασφαλισμένος διατηρεί τη δυνατότητα να καταβάλει τις εισφορές οικειοθελώς, εφόσον επιθυμεί να αξιοποιήσει τον χρόνο ασφάλισης.
Το νέο πλαίσιο παραγραφής του e-ΕΦΚΑ από το 2026 αποτελεί μια σημαντική θεσμική αλλαγή με κοινωνικές και οικονομικές προεκτάσεις. Μειώνει τη χρονική αβεβαιότητα για τους ασφαλισμένους, αλλά ταυτόχρονα μεταφέρει το βάρος στην αποτελεσματικότητα της διοίκησης και στην έγκαιρη είσπραξη των ασφαλιστικών εισφορών, σε μια περίοδο που τα χρέη προς τα ταμεία παραμένουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
