Σε ισχύ τίθεται το νέο πειθαρχικό δίκαιο για τους δημοσίους υπαλλήλους, φέρνοντας εκτεταμένες αλλαγές στο πλαίσιο ευθυνών, παραπτωμάτων και κυρώσεων. Ο νόμος 5225/2025 αναμορφώνει συνολικά το πειθαρχικό «τοπίο» στο Δημόσιο, προβλέποντας αυστηρότερες ποινές, διεύρυνση των πειθαρχικών παραπτωμάτων και περισσότερες περιπτώσεις που μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και σε οριστική παύση από την υπηρεσία.

Οι νέες διατάξεις, που εισηγήθηκαν ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος και η υφυπουργός Βιβή Χαραλαμπογιάννη, αφορούν το σύνολο των υπαλλήλων του Δημοσίου, των ΟΤΑ α’ και β’ βαθμού, καθώς και των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου.

Νέα πειθαρχικά παραπτώματα και αυστηροποίηση του πλαισίου ευθύνης

Στον κατάλογο των πειθαρχικών παραπτωμάτων προστίθενται νέα αδικήματα, ενώ κωδικοποιούνται παραβάσεις που μέχρι σήμερα προβλέπονταν αποσπασματικά σε ειδικούς νόμους. Μεταξύ άλλων, ως πειθαρχικά παραπτώματα πλέον θεωρούνται:

• η παράλειψη δήλωσης κωλύματος συμφέροντος,
• η εκδήλωση κάθε μορφής βίας ή παρενόχλησης στον χώρο εργασίας,
• η παράλειψη ή καθυστέρηση έκδοσης διαπιστωτικής πράξης έκπτωσης από την υπηρεσία,
• η συμμετοχή σε εταιρείες ή η άσκηση έργων ασυμβίβαστων με την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη διαδικασία αξιολόγησης, καθώς η άρνηση συμμετοχής –είτε ως αξιολογητής είτε ως αξιολογούμενος– αναγνωρίζεται πλέον ως αυτοτελές πειθαρχικό παράπτωμα.

Βαριές κυρώσεις για άρνηση αξιολόγησης

Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, η άρνηση συμμετοχής στην αξιολόγηση τιμωρείται με πρόστιμο ίσο με τις αποδοχές δύο μηνών. Αν όμως η άρνηση επαναληφθεί για δύο συνεχόμενες αξιολογικές περιόδους, τότε προβλέπεται η πλέον βαριά κύρωση: η οριστική παύση από τα καθήκοντα.

Ειδικές προβλέψεις για δημοτικούς υπαλλήλους και δημοτική αστυνομία

Για τους δημοτικούς υπαλλήλους, ο νόμος εισάγει ειδικά πειθαρχικά παραπτώματα, όπως:

• η άρνηση χρήσης μέσων ατομικής προστασίας (γάντια, κράνη, μάσκες κ.λπ.) κατά την εργασία,
• η μη προσέλευση στον προβλεπόμενο προληπτικό ιατρικό έλεγχο.

Ταυτόχρονα, σοβαρή παράβαση καθήκοντος αποδίδεται και στα αρμόδια όργανα διοίκησης των δήμων, εφόσον δεν παρέχουν τα προβλεπόμενα μέσα ατομικής προστασίας στους εργαζομένους.

Για το ένστολο προσωπικό της δημοτικής αστυνομίας, ως ειδικό πειθαρχικό παράπτωμα ορίζεται η άρνηση χρήσης της στολής και του διακριτικού σήματος κατά τον χρόνο εργασίας.

Νέες πειθαρχικές ποινές και αυξημένα πρόστιμα

Στο υφιστάμενο πλαίσιο ποινών προστίθενται τρεις νέες κυρώσεις, που συνδέονται άμεσα με τη μισθολογική και υπηρεσιακή εξέλιξη των υπαλλήλων:

• στέρηση μισθολογικού κλιμακίου από 1 έως 5 έτη,
• αφαίρεση έως τεσσάρων μισθολογικών κλιμακίων,
• απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου για διάστημα 1 έως 5 ετών.

Έτσι, το πλήρες «φάσμα» των πειθαρχικών ποινών –κατά αύξουσα βαρύτητα– περιλαμβάνει από την έγγραφη επίπληξη και τα υψηλά χρηματικά πρόστιμα, έως τον υποβιβασμό, την προσωρινή παύση με πλήρη στέρηση αποδοχών και την οριστική παύση.

Παράλληλα, αυξάνονται σε ορισμένες περιπτώσεις τα ανώτατα όρια ποινών που μπορούν να επιβάλλουν οι πειθαρχικώς προϊστάμενοι. Ενδεικτικά, το πρόστιμο που μπορεί να επιβάλει ο υπουργός ως πειθαρχικό όργανο αυξάνεται από αποδοχές τριών σε πέντε μηνών.

Πειθαρχική «συνδιαλλαγή» και νέο Πειθαρχικό Συμβούλιο

Για πρώτη φορά εισάγεται στο πειθαρχικό δίκαιο του Δημοσίου η δυνατότητα «πειθαρχικής συνδιαλλαγής». Ο ελεγχόμενος υπάλληλος μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να ζητήσει ευνοϊκότερη ποινή, εφόσον το παράπτωμα δεν επισύρει οριστική παύση και δεν έχει προκληθεί οικονομική ζημία ή αυτή έχει αποκατασταθεί πλήρως.

Από το 2026, τις νέες υποθέσεις αναλαμβάνει το Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα, το οποίο θα στελεχωθεί με 60 δικαστές – μέλη του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους. Θα λειτουργεί σε τριμελή και πενταμελή κλιμάκια, ενώ ειδικό πενταμελές κλιμάκιο θα εξετάζει υποθέσεις ιδιαίτερης βαρύτητας που προκαλούν έντονο δημόσιο ενδιαφέρον.

Στόχος η επιτάχυνση των αποφάσεων

Με το νέο σύστημα επιδιώκεται η επιτάχυνση της πειθαρχικής δικαιοσύνης, καθώς σήμερα οι καθυστερήσεις φτάνουν ακόμη και τα πέντε έτη. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, εκκρεμούν 3.360 ένορκες διοικητικές εξετάσεις, ενώ οι υπάλληλοι με ανοιχτές πειθαρχικές υποθέσεις ξεπερνούν τους 5.900.

Τα υφιστάμενα πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια πειθαρχικά συμβούλια καταργούνται από τις αρχές του 2027, με υποχρέωση να έχουν ολοκληρώσει έως τα τέλη του 2026 όλες τις υποθέσεις που εκκρεμούν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2025.