Δύο αποφάσεις ανοίγουν τον δρόμο για άμεσες παρεμβάσεις στην περιοχή της Λαψίστας ώστε να μην επαναληφθούν τα προβλήματα με την άρδευση του κάμπου κατά τη νέα καλλιεργητική περίοδο.
Η Περιφέρεια Ηπείρου με τεχνικό σύμβουλο που χρησιμοποίησε ολοκλήρωσε την μελέτη για τα έργα εξοικονόμηση νερού και βελτίωσης υποδομών. Σε συνέχεια αυτής της διαδικασίας ήρθε η απαλλαγή των έργων από περιβαλλοντική αδειοδότηση –απόφαση του έλαβε η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου και Δυτικής Μακεδονίας- ενώ η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας με δύο διαφορετικές της αποφάσεις κήρυξε την περιοχή σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Η έκτακτη ανάγκη
Σε κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας κηρύχθηκαν συνολικά οκτώ κοινότητες του Δήμου Ιωαννιτών και του Δήμου Ζίτσας, έπειτα από απόφαση της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, λόγω επικίνδυνης ρύπανσης του νερού.
Συγκεκριμένα, η απόφαση αφορά τις Δημοτικές Κοινότητες Περάματος, Κρανούλας και Περιβλέπτου της Δημοτικής Ενότητας Περάματος του Δήμου Ιωαννιτών, καθώς και τις Άνω Λαψίστα, Κάτω Λαψίστα, Ροδοτόπι, Νεοχώρι, Πρωτόπαππα, Πετσάλη, Ασφάκα και Μεταμόρφωση του Δήμου Ζίτσας.
Η κήρυξη γίνεται προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι έκτακτες ανάγκες και οι συνέπειες που προέκυψαν από τη ρύπανση των δικτύων ύδρευσης στις παραπάνω περιοχές.
Η διάρκεια της έκτακτης ανάγκης ορίζεται σε τρεις μήνες για τις κοινότητες του Δήμου Ιωαννιτών —έως και τις 10 Δεκεμβρίου 2025— και έως τις 9 Δεκεμβρίου 2025 για τις κοινότητες του Δήμου Ζίτσας. Μετά τη λήξη του χρονικού διαστήματος, η κατάσταση θα αρθεί αυτόματα χωρίς νέα απόφαση.
Τα προς υλοποίηση έργα
Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να προχωρήσει η δρομολόγηση των έργων όπως τα αποτυπώνει ο τεχνικός σύμβουλος της Περιφέρειας Ηπείρου.
Η πράξη περιλαμβάνει πέντε επιμέρους παρεμβάσεις που στοχεύουν στην εκσυγχρόνιση των αρδευτικών υποδομών, τη μείωση απωλειών νερού και τη βελτίωση της ποιότητας του αρδευτικού δικτύου.
Αντικατάσταση και αναβάθμιση υποδομών
Στο πρώτο υποέργο προβλέπεται η αντικατάσταση πεπαλαιωμένων δικτύων άρδευσης με νέους σωλήνες υψηλής αντοχής (HDPE), καθώς και η κατασκευή νέων φρεατίων και υδροληψιών.
Παράλληλα, το δεύτερο υποέργο αφορά την ανακαίνιση και αντικατάσταση του ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού των αντλιοστασίων Α1, Α2 και Α4 του Τ.Ο.Ε.Β. Κρύας – Λαψίστας, με στόχο την αποκατάσταση της λειτουργικότητας και τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης.
Έξυπνη διαχείριση και εξοικονόμηση νερού
Το τρίτο υποέργο εισάγει σύστημα ηλεκτρονικών καρτών άρδευσης, μέσω του οποίου οι χρήστες θα μπορούν να διαχειρίζονται την παροχή νερού ψηφιακά, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τον έλεγχο της κατανάλωσης.
Περιβαλλοντική προστασία και επάρκεια νερού
Το τέταρτο υποέργο περιλαμβάνει έργα αποκατάστασης και ενίσχυσης της υδροδότησης της περιοχής με νερό κατάλληλο για άρδευση, σε συνδυασμό με αναβάθμιση των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων, τα οποία καταλήγουν στην τάφρο Λαψίστας.
Το πέμπτο υποέργο προβλέπει στεγανοποίηση της ρυθμιστικής δεξαμενής Ασφάκας με ειδικό ελαστικό υλικό, ώστε να μειωθούν οι απώλειες νερού και να ενισχυθεί η αποδοτικότητα του συστήματος.
Περιβαλλοντικό καθεστώς και χαρακτηρισμός
Το έργο κατατάσσεται στην 1η κατηγορία (Α), υποκατηγορία Α2, καθώς μέρος των εκτάσεων του Τ.Ο.Ε.Β. Κρύας – Λαψίστας, που εκτείνεται σε 33.500 στρέμματα, εμπίπτει εντός περιοχής Natura 2000.
Ωστόσο, λόγω της κατάστασης έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας που έχει κηρυχθεί για τις περιοχές Περάματος, Κρανούλας, Περιβλέπτου, Άνω και Κάτω Λαψίστας, Ροδοτοπίου, Νεοχωρίου, Πρωτόπαππα, Πετσαλίου, Ασφάκας και Μεταμόρφωσης, το έργο εξαιρείται από την περιβαλλοντική αδειοδότηση, βάσει του άρθρου 1, παρ. 2 του Ν. 4014/2011.
Η παρέμβαση αναμένεται να ενισχύσει την ορθολογική χρήση των υδάτινων πόρων, να περιορίσει τη σπατάλη και να συμβάλει ουσιαστικά στην αναβάθμιση του αγροτικού τομέα στις περιοχές Κρύας και Λαψίστας.
