Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), σε νέα μελέτη της, καλεί τα νοικοκυριά να διατηρούν μετρητά στο σπίτι για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Το σκεπτικό είναι ότι τα ψηφιακά συστήματα πληρωμών μπορεί να καταρρεύσουν σε συνθήκες κρίσης, αφήνοντας τους πολίτες χωρίς άμεση πρόσβαση σε χρήματα.

Οι συστάσεις της ΕΚΤ και τα παραδείγματα από την Ευρώπη

• Στην Ολλανδία, τη Φινλανδία και την Αυστρία οι αρχές έχουν ήδη συστήσει στους πολίτες να κρατούν 70-100 ευρώ ανά άτομο σε μετρητά.
• Παρόμοια προγράμματα «οικονομικής ετοιμότητας» εφαρμόζονται στη Σουηδία και τη Νορβηγία.
• Η ΕΚΤ καλεί τις εθνικές κυβερνήσεις να εκδώσουν επίσημες οδηγίες για τη διατήρηση μετρητών, στο πλαίσιο της οικονομικής ασφάλειας και της εθνικής ετοιμότητας για κρίσεις.

Γιατί είναι κρίσιμα τα μετρητά

Στην έκθεση αναφέρεται ότι τα μετρητά είναι:

• «Κρίσιμο στοιχείο εθνικής ετοιμότητας για κρίσεις».
• «Ρεζέρβα για το σύστημα πληρωμών», όπως τα αντιπλημμυρικά έργα στην Ολλανδία.
• Ο μόνος αξιόπιστος τρόπος πληρωμής όταν blackout, φυσικές καταστροφές ή κυβερνοεπιθέσεις μπλοκάρουν τα ψηφιακά συστήματα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η διακοπή ρεύματος στην Ιβηρική, τον Απρίλιο, που παρέλυσε POS, ΑΤΜ και e-banking, καθιστώντας τα μετρητά τη μόνη λύση.

Το παράδοξο στη χρήση μετρητών

Αν και οι πολίτες στρέφονται ολοένα και περισσότερο σε ηλεκτρονικές πληρωμές, η ζήτηση για μετρητά εκτοξεύεται στις κρίσεις.

• Στην πανδημία Covid-19 τα μετρητά στην Ευρώπη αυξήθηκαν κατά 140 δισ. ευρώ σε δύο χρόνια, πολύ πάνω από τον μέσο όρο των προηγούμενων ετών.
• Στις διακοπές ρεύματος, οι αναλήψεις αυξάνονται κατακόρυφα, καθώς τα νοικοκυριά «αναπληρώνουν» τα αποθέματά τους.

Οι προκλήσεις: λιγότερα ΑΤΜ και ψηφιακό ευρώ

Παράλληλα, οι τράπεζες στην Ευρώπη μειώνουν υποκαταστήματα και ΑΤΜ, περιορίζοντας την πρόσβαση σε μετρητά. Αυτό εντείνει τις ανησυχίες για το μέλλον, ιδιαίτερα σε αγροτικές περιοχές.
Την ίδια ώρα, η ΕΚΤ προωθεί το σχέδιο για ένα ψηφιακό ευρώ, γεγονός που δημιουργεί νέα ερωτήματα για τον ρόλο του φυσικού χρήματος.

Τι σημαίνει για τα νοικοκυριά

Η ΕΚΤ ξεκαθαρίζει: «Μόνος σκοπός δεν είναι η καθημερινή χρήση, αλλά η ασφάλεια σε περιόδους κρίσης». Γι’ αυτό:

• Κράτησε μετρητά ασφαλείας στο σπίτι (70-100€ ανά άτομο).
• Μην βασίζεσαι αποκλειστικά σε ψηφιακές πληρωμές.
• Προετοίμασε «πακέτο κρίσης» με τρόφιμα, νερό, φάρμακα και μετρητά για τουλάχιστον 72 ώρες.